Bioaktywne peptydy w żywności

W sklepach coraz częściej pojawia się żywność funkcjonalna. Pod tą nazwą kryją się produkty pochodzenia naturalnego, które mogą być wzbogacone nie tylko w wartości odżywcze, takie jak w zwykłych wyrobach spożywczych, ale także w substancje pozytywnie wpływające na funkcjonowanie naszego organizmu. Do składników, które dodawane są do takiej żywności zalicza się między innymi naturalne peptydy bioaktywne. W zależności od ich rodzaju niosą za sobą określone korzyści prozdrowotne oraz pomagają w zwalczaniu różnych chorób cywilizacyjnych. 

Rodzaje peptydów bioaktywnych

  • Biologicznie aktywne peptydy dzielą się na kilka rodzajów ze względu na ich działanie. Wyróżniamy przede wszystkim antyoksydacyjne, które eliminują z organizmu wolne rodniki tlenowe i zapobiegają efektom przedwczesnego starzenia się. Są one wykorzystywane w profilaktyce chorób oraz w walce ze zmarszczkami.
  • Istnieją także białka obniżające ciśnienie krwi, będące bardzo dobrą propozycją dla osób cierpiących na nadciśnienie tętnicze.
  • Są nawet peptydy, które według niektórych opinii zapobiegają postępowi choroby Alzheimera i budzą duże nadzieje w zwalczaniu jej skutków. To tylko jedne z niewielu rodzajów tych aktywnych białek wykorzystywanych w produktach spożywczych. 

Układ renina-angiotensyna jest odpowiedzialny za regulację ciśnienia krwi. Angiotensyna powoduje skurcz naczyń krwionośnych, który może być przyczyną wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Aby temu zapobiec konieczne jest powstrzymanie jej produkcji. Właśnie taką funkcję spełnia peptydowy inhibitor konwertazy angiotensyny. Jest to substancja hamująca, która zapobiega powstawaniu angiotensyny w organizmie. Ten bioaktywny peptyd można spotkać w dojrzewających serach oraz fermentowanych mlekach, a także w białku kurzym i szpinaku ze względu na obecność w ich składzie albuminy, gdzie występuje inhibitor. 

Innym przykładem bioaktywnych peptydów, tym razem z grupy białek antyoksydacyjnych jest karnozyna. Występuje ona między innymi w mięsie ssaków. Posiada właściwości, które umożliwiają jej zwalczanie wolnych rodników, a co za tym idzie negatywnych efektów ich działania. Wolne rodniki są szkodliwe dla naszego organizmu i mogą przyczyniać się do uszkodzenia komórek ciała. Są przyczyną starzenia się, powodują takie choroby jak miażdżyca oraz rak, dlatego też nie wolno lekceważyć ich zwiększającej się ilości. Choć człowiek jest wyposażony w mechanizmy neutralizujące ich wpływ, jednak nie zawsze jest to wystarczające.

Z tego powodu warto wspomóc się antyoksydantami, które występują w pożywieniu, takimi jak omawiana powyżej karnozyna

Peptydy opioidowe natomiast mają działanie uśmierzające ból, powodują zmniejszenie się apetytu oraz obniżają wysoką zawartość libido w organizmie. Ze względu na swoje właściwości mogą być z powodzeniem zastosowane do pomocy w leczeniu objawów niektórych chorób. Ich najbardziej obfitym źródłem są proteiny mleczne, gluten pszenny, białka w soi i szpinaku. Choć mają szerokie spektrum zastosowania, posiadają także wielu przeciwników. Jednak jak dotąd nie zaobserwowano negatywnych skutków spożywania żywności z tymi peptydami.

Dzięki swoim szerokim zastosowaniom biologicznie aktywne peptydy są wykorzystywane przez producentów do produkcji żywności, aby wzbogacić je w dodatkowe składniki, pozytywnie wpływające na zdrowie konsumenta. Choć zostały odkryte dość niedawno, wielu z naukowców upatruje w nich ogromny potencjał w zwalczaniu chorób cywilizacyjnych.  Z czasem jednak mogą być używane na skalę masową do produkcji żywności. Już dziś są stosowane przez producentów. Przykładowo peptydy obniżające ciśnienie krwi są w składzie fermentowanego mleka. To jest dobry produkt dla tych, którzy zmagają się z nadciśnieniem tętniczym. Dodatkowo w przeciwieństwie do leków nie zaobserwowano negatywnych skutków działania tych aktywnych białek. Duże znaczenie ma także żywność funkcjonalna, w której znajdują się peptydy antyoksydacyjne. Wolne rodniki są przyczyną wielu chorób, takich jak miażdżyca, rak.  Dlatego też duże nadzieje pokładane są w produktach zawierających te aktywne białka. Dzięki swoim właściwościom skutecznie hamują rozwój wolnych rodników. Mogą być także użyte w przyszłości w celu zabezpieczenia produktów spożywczych przed utlenianiem oraz zmianą walorów smakowych i odżywczych.

Jak wytwarzane są bioaktywne peptydy?

Są one zawarte w żywności, ale dopiero po odszczepieniu nabierają swoich właściwości. W trakcie procesu rozkładania się białka przez enzymy trawienne lub przez proces fermentacji w organizmie następuje ich uwolnienie i rozczepienie. Bioaktywne peptydy znajdują się w białkach mięsa, soi, ryb oraz innych produktów pochodzenia roślinnego. Mimo tego, że mają korzystne właściwości dla organizmu, nie wiadomo w jakim stopniu proces trawienia wpływa na ich wchłanianie. Większość z nich jest zbudowana z niewielu cząstek aminokwasowych, więc jeśli zostaną strawione do mniejszych części rodzi to obawę, że stracą swoje właściwości. Z tego powodu naukowców czeka długa droga nad opracowaniem metody, która pozwoliłaby na skuteczne przejście tych związków do organizmu wraz z ich dobroczynnymi korzyściami zdrowotnymi.